Towarzystwo Urbanistów Polskich

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Opinia TUP do projektu ustawy o zawodzie architekta

Email Drukuj PDF

 

Szanowny Panie Ministrze,

W związku z otrzymaniem informacji o konsultacjach publicznych projektu ustawy o architektach, projektu ustawy o inżynierach budownictwa i projektu ustawy przepisy wprowadzające ustawę o architektach oraz ustawę o inżynierach budownictwa wraz z uzasadnieniem i Oceną Skutków Regulacji, Towarzystwo Urbanistów Polskich dziękuje za włączenie do grona organizacji zaproszonych do oceny projektowanych regulacji.
Niektóre rozwiązania proponowane w projekcie ustawy o architektach mogą mieć niekorzystne skutki dla planowania przestrzennego i urbanistyki, dlatego też przedstawiam poniżej stanowisko Towarzystwa Urbanistów Polskich w tej sprawie.

Jak wynika z Oceny Skutków Regulacji celem ustawy jest uregulowanie wykonywania zawodu architekta, jako zawodu odrębnego od zawodu inżyniera budownictwa, "przez co definiowany i regulowany powinien być na innej płaszczyźnie pojęciowej, co wyklucza uregulowanie zawodu architekta i zawodu inżyniera budownictwa w jednej ustawie i we wspólnej dla obu zawodów redakcji." O ile mogą być zrozumiałe intencje takiej propozycji, o tyle zdziwienie musi budzić, że projektowana ustawa poprzez przyznanie członkom Izby Architektów uprawnień do sporządzania projektów urbanistycznych i aktów planowania przestrzennego (Art. 8.1. 2 i 3) - de facto likwiduje zawód urbanisty.

W związku z powyższym z całą mocą musimy stwierdzić, że zawód urbanisty jest zawodem odrębnym od zawodu architekta, podobnie jak zawód architekta jest zawodem odrębnym od zawodu inżyniera budownictwa. Oczywistości tego stwierdzenia, ugruntowanego we współczesnej kulturze planowania i kształtowania ładu przestrzennego, nie są w stanie podważyć decyzje dotyczące organizacji samorządów zawodowych.

Jednocześnie pragniemy zauważyć, że projektowanemu rozszerzeniu uprawnień wszystkich członków Izby Architektów do sporządzania projektów aktów planowania przestrzennego, nie towarzyszą żadne propozycje dotyczące kompetencji, jakimi powinien legitymować się członek Izby Architektów wykonujący te zadania.

Rozdział 2 - Uzyskiwanie tytułu zawodowego architekta - odnosi się do kompetencji budowlanych (np. staż na budowie) zarówno w odniesieniu do praktykanta, jak i patrona, jednak nie odnosi się do specyficznych kompetencji planistycznych (np. stażu projektowego w pracowni planistycznej lub jednostce organizacyjnej urzędugminy, właściwej do zamawiania projektów aktów planowania przestrzennego i nadzorowania odnośnej procedury planistycznej) a więc nie określa wymagań dotyczących doświadczenia w zakresie nabywanych praw do "sporządzania" aktów planowania przestrzennego (co samo w sobie jest chyba lapsusem, ponieważ osoby posiadające uprawnienia w zakresie planowania przestrzennego mają prawo opracowywania projektów aktów planowania przestrzennego, natomiast czynność "sporządzania" należy do niezbywalnych kompetencji organów samorządowych).

Projektowane regulacje abstrahują także od struktury systemu aktów planowania przestrzennego, a więc praktykant po odbyciu praktyki budowlanej i złożeniu egzaminu architektonicznego nabywa uprawnienia do sporządzania aktów planowania także w skali regionalnej i krajowej, a biorąc pod uwagę prace nad reformą systemu planowania trudno nawet określić zakres tych kompetencji. Pokazują to także przepisy wprowadzające (np.: Art. 9. W ustawie z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (dz. U. z 2017 r. poz. 2062) w art. 56 ust. 6 "sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji regionalnej sieci szerokopasmowej powierza się osobie (...) wpisanej na listę izby samorządu zawodowego architektów (...); lub Art. 12. W ustawie z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 404 oraz poz. 650) w art. 8 ust. 2 "Sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej powierza się osobie (j.w.).")

Być może wart przypomnienia jest eksperyment z początku lat 90-tych XX wieku kiedy, po kilkudziesięciu latach rozdzielności uprawnień, wprowadzono do obrotu prawnego tzw. plany uproszczone i do ich opracowania wskazano, obok osób posiadających uprawnienia w planowaniu przestrzennym, także osoby posiadające uprawnienia budowlane w zakresie architektury. Ustawa ta miała jednak zdefiniowany czas obowiązywania, dotyczyła jednego rodzaju inwestycji i jednego rodzaju dokumentów planistycznych (ustawa z dnia 4 października 1991 r. o zmianie niektórych warunków przygotowania inwestycji budownictwa mieszkaniowego w latach 1991 - 1995 oraz zmianie niektórych ustaw) a i tak nie przyniosła oficjalnie zakładanych efektów ożywienia budownictwa mieszkaniowego. Obecny projekt regulacji idzie w inna stronę - traktując zawód urbanisty, tak jak w początkach XX wieku, jako niewielki (a patrząc na kompetencje także nieistotny) fragment warsztatu architekta.

Projektowane regulacje budzą jednocześnie obawy co do możliwości kontynuacji pracy w zawodzie osób, które nabyły do tego prawo, w trybie starszych przepisów. Art. 40 projektu ustawy o architektach stanowi, że przynależność do samorządu zawodowego jest warunkiem wykonywania zawodu architekta (a więc także warunkiem sporządzania aktów planowania przestrzennego). Należy liczyć się więc z ograniczeniem możliwości wykonywania zawodu przez urbanistów nie zrzeszonych w Izbie Architektów, co oznacza, że kontynuacja pracy w charakterze planisty np. regionalnego wymagałaby m.in. odbycia stażu na budowie, co jest oczywistym absurdem. Pamiętać także należy o kilkunastu tysiącach absolwentów kierunku gospodarka przestrzenna, którzy niezależnie od zdobytego doświadczenia nie będą mogli ubiegać się o członkostwo w Izbie Architektów, a więc utracą możliwość pracy w zdobytym zawodzie.

Warto zwrócić także uwagę na nieścisłość zawartą w OSR związaną z twierdzeniem o wprowadzeniu do systemu prawnego tytułu zawodowego architekta i określenia zasad jego uzyskiwania. Tytuł zawodowy w chwili obecnej funkcjonuje i jest związany z kierunkiem kończonych studiów, a więc zasady uzyskiwania tytułu zawodowego również są określone w obecnym systemie prawnym. Kierunki studiów, których ukończenie skutkuje nabyciem tytułu zawodowego, np. architekt, architekt krajobrazu, lekarz weterynarii, czy adwokat mają określone i egzekwowane standardy kształcenia. Wprowadzenie art. 7. projektowanej regulacji spowoduje, że urbaniści, konserwatorzy zabytków, czy teoretycy architektury kończący studia na kierunku architektura i urbanistyka nie będą mieli prawa - pod groźbą roku pozbawienia wolności - posługiwać się zdobytym tytułem zawodowym. Tak rozumiana ochrona prestiżu zawodu architekta budzi sprzeciw.

Przedstawiając powyższe opinie i uwagi do projektu ustawy o architektach, pragniemy jednocześnie wyrazić przekonanie, że wprowadzenie uprawnień do wykonywania zawodu urbanisty jest celowe i pożądane, przede wszystkim na poziomie planowania miejscowego. Powinno to dotyczyć jednak osób, o zweryfikowanym doświadczeniu w tym zakresie, kierujących zespołami projektowymi lub wykonującymi projekt samodzielnie i przyjmującymi na siebie odpowiedzialność za poprawność i zgodność z obowiązującymi przepisami treści aktów planowania przestrzennego. Tym samym uprawnienia powinny dotyczyć jedynie generalnych projektantów ustawowych aktów planowania przestrzennego, a procedury zdobywania uprawnień i doskonalenia zawodowego powinny odpowiadać specyfice zawodu urbanisty.

Nasze stanowisko w przedmiotowej sprawie nie może być dla nikogo zaskoczeniem. Z satysfakcją możemy przypomnieć, że znalazło ono zrozumienie w publicznie dyskutowanym rok temu projekcie ustawy o architektach, inżynierach budownictwa oraz urbanistach. Z niewiadomych nam powodów prace nad tym projektem zostały jednak zaniechane. Zwracamy się więc do Pana ministra z apelem o wznowienie dyskusji na temat prawnych uregulowań wykonywania zawodu urbanisty i deklarujemy naszą gotowość współdziałania w tym zakresie.

dr inż. arch. Tomasz Majda
Prezes Towarzystwa Urbanistów Polskich

Opinia w pdf

Tags: Opinia
 

Logowanie

Zalogowani użytkownicy uzyskują dostęp do nowych pozycji w menu i kalendarium, a członkowie TUP mają możliwość pisania artykułów na stronie