Towarzystwo Urbanistów Polskich

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
News > Ogólne > List Towarzystwa do Prezydenta RP ws wniosku do Trybunału Konstytucyjnego

List Towarzystwa do Prezydenta RP ws wniosku do Trybunału Konstytucyjnego

E-mail Print PDF
There are no translations available.

logo

24 maja 2014 r. Towarzystwo Urbanistów Polskich złożyło do Kancelarii Prezydenta RP pismo z prośbą o zbadanie zgodności z Konstytucją RP ustawy o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych.

 

Szanowny Panie Prezydencie,

w związku z przekazaniem, w dniu 14 maja br., do podpisu Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, uchwalonej przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 9 maja 2014 r., ustawy o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych, Towarzystwo Urbanistów Polskich zwraca się z prośbą o rozważenie wniesienia przez Pana Prezydenta wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie, w trybie kontroli prewencyjnej, zgodności z Konstytucją RP przepisów tej ustawy, dotyczących likwidacji samorządu zawodowego urbanistów.

Towarzystwo Urbanistów Polskich, jako najstarsza i największa w Polsce organizacja społeczna zrzeszająca urbanistów oraz innych przedstawicieli zawodów zajmujących się problematyką rozwoju i planowania miast, z głębokim rozczarowaniem i smutkiem przyjmuje informację o uchwaleniu przez Sejm RP likwidacji samorządu urbanistów – Izby Urbanistów.

Idea utworzenia izby zawodowej urbanistów zrodziła się w Towarzystwie Urbanistów Polskich w okresie intensywnych zmian ustrojowych, na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Starania Towarzystwa w sprawie powołania samorządu zawodowego urbanistów zostały uwieńczone uchwaleniem ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2013 r. poz. 932 i 1650) i utworzeniem w 2002 roku - Izby Urbanistów. W uzasadnieniu do ustawy (Sejm III kadencji, druk nr 1708) przywoływany był art. 17 Konstytucji RP i znaczenie zawodów zaufania publicznego jakimi są architekt, inżynier budownictwa oraz urbanista. Jesteśmy pewni, że znaczenie tych zawodów dla rozwoju kraju nie uległo zmniejszeniu, a zapewne zwiększeniu, ze względu na skalę rozwoju i problemy z tym związane.

Zdaniem Towarzystwa Urbanistów Polskich, podzielanym przez wiele organizacji społecznych i zawodowych, zarówno związanych jak i niezwiązanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym, rozwiązanie legislacyjne, jakim jest likwidacja samorządu zawodowego urbanistów, jest wadliwe konstytucyjnie, szkodliwe dla racjonalnego gospodarowania przestrzenią i stanowi niebezpieczny precedens naruszający ideę samorządności, którą po zmianach ustrojowych w Polsce oparto na samorządzie terytorialnym, samorządzie zawodowym i samorządzie gospodarczym.

Wadliwość konstytucyjna likwidacji samorządu zawodowego urbanistów polega między innymi na błędnym i nieuzasadnionym odebraniu zawodowi urbanisty cech zawodu zaufania publicznego, ze skutkiem pozbawienia społeczeństwa gwarancji nienaruszalności interesu publicznego w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którego uwzględnienie jest jednym z najistotniejszych ustawowo określonych kryteriów oceny prawidłowości tych działań. Ponadto sposób prowadzenia procesu legislacyjnego w sprawie likwidacji samorządu zawodowego urbanistów jako niezgodny z zasadami przyzwoitej legislacji i pozbawiający obywatela zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa stanowi również o niekonstytucyjności przyjętych regulacji.

Ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych, w zakresie deregulacji zawodu urbanisty, jest niezgodna z art. 2, art. 17 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Powyższe stanowisko w sprawie niekonstytucyjności likwidacji samorządu zawodowego urbanistów przedstawili w swoich opiniach uznani konstytucjonaliści: prof. dr hab. Marek Chmaj, prof. dr hab. Bogumił Szmulik, prof. nadzw. Uniwersytetu Łódzkiego dr hab. Anna Młynarska-Sobaczewska, prof. nadzw. dr hab. Andrzej Bisztyga, prof. nadzw. dr hab. Krzysztof Skotnicki oraz dr hab. Sławomir Potyra. Opinie, o których mowa, zostały przekazane Panu Prezydentowi przez inne organizacje, występujące w tej samej sprawie.

W stanowiskach konstytucjonalistów, a także w wystąpieniach licznych przedstawicieli organizacji społecznych i zawodowych, w tym biorących udział w pracach Sejmu RP nad projektem ustawy, wyrażany jest pogląd, że pozbawienie urbanisty charakteru zawodu zaufania publicznego oparte jest na błędnej tezie. Konstytucja wprawdzie nie wyjaśnia pojęcia „zawód zaufania publicznego”, ale w stosunku do zawodu urbanisty kryteria wynikające z doktryny i orzecznictwa zdecydowanie kwalifikują go do rangi zawodu zaufania publicznego.

Zawód urbanisty jest bezpośrednio związany z funkcją publiczną, odgrywa znaczącą rolę w zapewnieniu ładu przestrzennego, zrównoważonego rozwoju, ładu publicznego i bezpieczeństwa obrotu prawnego. Wykonywanie zawodu urbanisty wymaga posiadania szczególnych kwalifikacji oraz wysokiego poziomu etycznego, zaś osoby wykonujące ten zawód powinny być poddane odpowiedzialności dyscyplinarnej w taki sposób, aby przy wykonywaniu czynności zawodowych uwzględniały nie tylko reguły prawa ale i deontologii zawodowej. Decydując o zniesieniu samorządu zawodowego urbanistów ustawodawca jednak nie wskazał, w jaki sposób zostanie zapewnione sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu urbanisty. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że przed utworzeniem samorządu urbanistów nadzór nad wykonywaniem zawodu sprawował właściwy minister poprzez nadawanie uprawnień urbanistycznych.

Prace nad projektem ustawy o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych trwały w Ministerstwie Sprawiedliwości od 2012 roku, budząc społeczne zainteresowanie i oczywiste emocje wśród przedstawicieli dotkniętych deregulacją zawodów. Projekt ustawy był poddany szerokim konsultacjom społecznym, a w zakresie zawodu urbanisty projekt przewidywał ułatwienie dostępu do zawodu poprzez obniżenie wymagań stawianych osobom ubiegającym się o wpis na listę członków Izby Urbanistów.

W takim kształcie projekt ustawy, po konsultacjach społecznych, został skierowany w lutym 2013 r. do rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów. Decyzja w sprawie istotnej zmiany w projekcie ustawy, polegającej na rezygnacji z regulowania warunków dostępu do zawodu urbanisty, zapadła w dniu 19 kwietnia 2013 r. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Na stronach RCL brak informacji o przeprowadzonych konsultacjach społecznych tej istotnej zmiany w projekcie ustawy.

Opisany powyżej sposób przeprowadzenia istotnych zmian w dotychczasowych projektach regulacji prawnych, polegający na odebraniu w okresie kilku miesięcy zaufania publicznego jednemu z zawodów i zniesieniu samorządu zawodowego bez konsultacji społecznych, należy uznać za niezgodny z zasadami przyzwoitej legislacji i pozbawiający obywatela zaufania do państwa oraz stanowionego przez nie prawa. Brak ponadto racjonalnego uzasadnienia społecznego dla takiej zmiany w świetle rezygnacji przez państwo ze sprawowania pieczy nad zawodem, którego należyty sposób wykonywania może mieć zasadniczy wpływ na gospodarowanie przestrzenią, ochronę interesu publicznego z tym związaną oraz korzystanie przez obywateli z prawa własności nieruchomości.

W pracach Sejmu RP i Senatu RP nad projektem ustawy brali aktywny udział przedstawiciele organizacji społecznych i zawodowych, związanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym, jednak wyrażane przez nich stanowiska w sprawie likwidacji samorządu zawodowego urbanistów nie zostały uwzględnione.

Proponowane, we wcześniejszej wersji projektu ustawy, ułatwienie dostępu do członkostwa w Izbie Urbanistów dla absolwentów odpowiednich studiów wyższych wraz z określonym w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązkiem sporządzania dokumentów planistycznych przez członków samorządu zawodowego zapewniało realizację celów Rządu, związaną z likwidacją barier w zatrudnieniu - bez naruszania spójności systemu planistycznego.

Likwidacja samorządu zawodowego urbanistów i jednoczesne zniesienie w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym innych wymagań niż określone wykształcenie dla osób wykonujących projekty i dokumenty z zakresu planowania przestrzennego, w tym projekty aktów prawa miejscowego, może spowodować zagrożenie dla prawidłowości, rzetelności i zachowania równowagi pomiędzy interesem publicznym i prywatnym przy sporządzaniu tych dokumentów. Może to tylko pogłębić dysfunkcję państwa w obszarze systemu planowania przestrzennego i spowodować zagrożenie interesu publicznego.

Mając na względzie powyższe argumenty, dotyczące niezgodności z Konstytucją RP samej likwidacji samorządu zawodowego urbanistów i trybu, w jakim została przeprowadzona, a także zagrożeń dla ładu publicznego i idei samorządności, Towarzystwo Urbanistów Polskich zwraca się do Pana Prezydenta z prośbą o rozważenie skorzystania z uprawnienia, o którym stanowi przepis zawarty w art. 122 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego odpowiedniego wniosku, w trybie kontroli prewencyjnej.

 

Logowanie

Zalogowani użytkownicy uzyskują dostęp do nowych pozycji w menu i kalendarium, a członkowie TUP mają możliwość pisania artykułów na stronie