Ekonomia chaosu urbanizacyjnego w Polsce

sobota, 25 lutego 2012 14:00 Adam Kowalewski
Drukuj

Społeczne, funkcjonalne i ekonomiczne skutki niekontrolowanej urbanizacji i chaosu przestrzennego, są w Polsce od szeregu lat powszechnie krytykowane. Niekontrolowana urbanizacja i brak koordynacji przestrzennej procesów inwestycyjnych utrudniają funkcjonowanie miast i pogarszają warunki życia ich mieszkańców oraz obniżają społeczną i ekonomiczną wartość przestrzeni. Brak troski o miasta i jakość usług powodują narastającą degradację wielu terenów zurbanizowanych. Zieleń publiczna, użytkowana w polskich miastach od wielu dziesięcioleci jest dziś wyprzedawana. Ochrona interesu publicznego jest nieskuteczna, podczas gdy obejmuje on szereg ważnych problemów, takich jak standard życia w miastach i społeczne cechy zagospodarowania przestrzeni, promujące społeczną integrację, eliminując wykluczenia i segregacje. Interes publiczny to również zapewnienie dostępu do funkcji kultury i edukacji, troska o klimat miasta i jego transport publiczny. Brak planów przestrzennych powoduje również coraz częstsze spory i konflikty, bowiem jedynie plan przestrzenny może zapewnić właściwą koordynację procesów inwestycyjnych.
Największe straty patologia przestrzenna kreuje w dziedzinie ekonomiki Państwa, bowiem chaotyczna i żywiołowa suburbanizacja wywołuje wielomiliardowe straty, pokrywane ze środków publicznych:

Racjonalizacja procesów przestrzennych zredukuje, w perspektywie kliku lat, deficyt budżetowy państwa, z którym kraj nasz nieskutecznie od lat walczy, bez bolesnego dla obywateli ‘zaciskania pasa’. Ostatnio, zabrano gminom prawie połowę funduszy (i tak niewielkich), z których finansowana jest pomoc dla pozbawionych innej pomocy, leżących w domach obłożnie chorych ludzi. Reforma gospodarki przestrzennej umożliwi wzmocnienie ekonomiczne innych sektorów, nauki, służby zdrowia i budownictwa mieszkaniowego, sektorów w których zapaść ekonomiczna państwa od lat narasta. Wymaga to jednak, aby instytucje Państwa - Rząd i Sejm - zrozumiały znaczenie racjonalnej gospodarki przestrzennej.

 

* 2,9 miliarda Euro. ‘Program Bezpieczeństwa Powodziowego w Dorzeczu Wisły Środkowej – Założenia’. Konsorcjum Wojewodów Polski Centralnej. Warszawa 2011.

** Konferencja ‘Finansowe skutki polskiego systemu planowania przestrzennego’. Organizatorzy: Związek Gmin Wiejskich RP przy udziale m.in. Unii Metropolii Polskich, Izby Architektów RP, Pro Development. Warszawa 15 czerwca 2011 roku.

*** ‘Raport o finansowych efektach polskiego systemu gospodarowania przestrzenią’. Andrzej Olbrysz i Jacek Koziński. Lesznowola 2011.

**** Jan Rouwendal, Wouter Vermeulen, Gijsbert Zwart; ‘Land use control and housing supply in the Netherlands’. W Holandii, kraju w całości objętym planami przeznaczenia terenu prowadzono do roku 1990 politykę budowy mieszkań na wynajem, od roku 1990 nastąpił zwrot i zmiana polityki przyniosła wiodącą rolę samorządom lokalnym (przygotowującym tereny) i mieszkańcom (70% domów jest obecnie własnością użytkowników). Badania wykazały, że wartość terenu rośnie w procesie inwestycyjnym od 250.000 Euro/ha w momencie zakupu przez gminę terenu pod przyszłą zabudowę do 1,5 - 5 ml. Euro/ha w momencie zakupu mieszkania od dewelopera lub kupna działki przez inwestora. Pozwoleń na nowe budownictwo, poza terenem przygotowanym w tym trybie, gmina nie wydaje.

Tags: Opinia