PROGRAM RAMOWY VII KONGRESU URBANISTYKI POLSKIEJ
Uwaga: zaprezentowany harmonogram ma charakter ramowy i może ulec zmianie
Współczesna urbanistyka jest wiedzą coraz bardziej złożoną i holistyczną wynikającą ze wzrastającej złożoności procesów urbanizacji i skutków związanych z rozwojem cywilizacji miejskich, w której jest coraz mniej miejsca dla urbanistyki jako sztuki a wysokie umiejętności urbanistów są wspierane (chociaż bardzo często wypierane) przez algorytmy cyfrowe. Kluczowym instrumentem praktyki urbanistycznej jest planowanie przestrzenne i projektowanie urbanistyczno- architektoniczne.
Współczesna urbanistyka stoi przed wieloma wyzwaniami cywilizacyjnymi m.in:
- 4-tą fali rewolucji technologicznej,
- zmianą wzorców mobilności,
- metropolizacją przestrzeni i globalizacją efektów zewnętrznych,
- wyzwaniami klimatycznymi,
- zmieniającym się paradygmatem rozwojowym w stronę rozwoju regeneratywnego,
- skutkami zapaści demograficznej, falami migracyjnymi, globalnymi cyklami geopolitycznymi,
- zagrożeniami militarnym i terrorystycznymi,
Wobec tych wielkich wyzwań Urbanistyka stoi na rozdrożu naukowym, zawodowym i regulacyjnym. Musimy sobie jak najszybciej odpowiedzieć na strategiczne pytania: Jaka będzie przyszłość urbanistyki? Ile dać miejsca dla „zawodnych” mechanizmów rynku nieruchomości a ile dla regulacji w sferze gospodarowania przestrzenią? Ile ma być sztuki w planowaniu miast i terenów wiejskich? Jaka jest i będzie konieczna wiedza naukowa i praktyczna, aby sprostać nowym wyzwaniom?
Przed polską urbanistyką stoją dodatkowe wyzwania związane z koniecznością sprostania wysokim i narastającym społecznym kosztom chaosu przestrzennego spowodowanego m.in. dewastacją systemu planowania przestrzennego po zmianie ustrojowej i upadkiem prestiżu zawodu urbanisty i służb planowania przestrzennego.
Taka sytuacja wymaga od polskiego państwa szczególnego podejścia do wyzwań regulacyjnych związanych ze sferą kształtowania środowiska zbudowanego. Sfera regulacyjna musi być skorelowana z wyzwaniami cywilizacyjnymi, którym można będzie sprostać tylko w perspektywie długiego trwania, poprzez stworzenie długookresowych ram dla prowadzenia narodowej polityki urbanistyczno- architektonicznej w wymiarze regionalnym i lokalnym wraz z przywróceniem strategicznej roli planowania wielkoprzestrzennego.
Kongres jest adresowany do:
- Środowisk zawodowych i naukowych związanych ze sferą urbanistyki, architektury, budownictwa i szeroko pojętej gospodarki przestrzennej itp.
- Włodarzy miast i gmin
- Urzędników samorządowych (pracownie miejskie, pracownicy zajmujący się planowaniem przestrzennym w gminach nieposiadających własnych pracowni), w tym zrzeszeni w ramach komisji ZMP, ŚZGiP
- Osób zainteresowanych środowiskiem zabudowanym i przyrodniczym. (stowarzyszenia, organizacje, itd.)
- Decydentów
Dzień I - 23 września
Funkcjonalne, zdrowe i piękne – międzywojenne osiedla ogrodowe Gliwic w świetle teorii „miasta – ogrodu”. Historia i teraźniejszość – Dr inż. arch. Justyna Swoszowska – Politechnika Śląska.
Spacer poświęcony historii gliwickich osiedli ogrodowych okresu międzywojennego, które powstały pod wpływem awangardowych teorii urbanistycznych przełomu XIX i XX w., a przede wszystkim hwardowskiej teorii „miasta – ogrodu”. Uczestnicy zwiedzą najbardziej charakterystyczną tego typu dzielnicę, zlokalizowaną na osi ul. A. Mickiewicza a zrealizowaną przez spółkę GEGFAH. Poznają historię powstania dzielnicy, założenia funkcjonalne i kompozycyjne, metody realizacji, a także jej znaczenie dla dzisiejszego rozwoju miasta i jakości życia mieszkańców.
Przemysłowcy w centrum Gliwic – Dr inż. arch. Ryszard Nakonieczny oraz dr hab. inż. arch. Katarzyna Mazur – TUP, Politechnika Śląska.
Spacer po centrum Gliwic pokazuje wpływ przemysłowego bogactwa na rozwój miasta. Uczestnicy odwiedzą miejsca związane z przedsiębiorcami i przemysłowymi elitami, poznając, jak kapitał przemysłowy kształtował architekturę, handel i przestrzeń publiczną oraz jak te historyczne procesy są widoczne w mieście do dziś.
- Miasto-ogród — sprawdzony wzorzec pod presją współczesności – Wojciech Nurek, Aleksandra Woźniak-Janeczek – TUP.
Spacer po przedwojennej dzielnicy w rejonie Placu Grunwaldzkiego — o zaletach klasycznych rozwiązań przestrzennych i wpływach dzisiejszej presji inwestycyjnej.
- Gliwice – trudne dziedzictwo – studium przypadku transformacji. – Marek Janik, Krzysztof Kafka, Agnieszka Bugno-Janik – TUP, Politechnika Śląska, Śląski Urban Lab.
Radykalna zmiana tożsamości miasta, dokonana po 1945 roku, zaowocowała specyficznymi przemianami przestrzeni Gliwic. Proces „przyswajania” dziedzictwa trwa do dziś, ujawniając wciąż nieprzepracowane problemy wynikające ze złożonej lokalnej tożsamości.
Dla wielu mieszkańców historia Gliwic rozpoczęła się w 1945 roku wraz z przybywającymi do miasta rzeszami „repatriantów”. Ten nowy rozdział w historii miasta oznaczał wielowymiarowe zerwanie ciągłości kulturowej: mieszczańsko-przemysłowe, wielokulturowe miasto zaczęto przekształcać w „odwiecznie polskie” miasto – najpierw socjalistyczne, a później, po 1989 roku, poprzemysłowe.
Na przykładzie dzielnicy akademickiej i jej otoczenia – hali Arena oraz placu Krakowskiego – przyjrzymy się, w jaki sposób w przestrzeni miejskiej, w sytuacji przerwanej ciągłości kulturowej, materializują się napięcia wynikające z różnych perspektyw i systemów wartości. - Nowe Gliwice – kopalnia kreatywności i inspiracji – Katarzyna Kobierska, dyrektorka Biura Rozwoju Miasta, Urząd Miejski w Gliwicach, przedstawiciel Górnośląskiego Akceleratora Przedsiębiorczości Rynkowej
Spacer po „Nowych Gliwicach” to opowieść o wielkiej przemianie – od wydobywającej jeszcze w 2000r. kopalni Gliwice do prężnie działającej i wciąż rozwijającej się przestrzeni miejskiej, która koncentruje branże nowych technologii i nowoczesnych usług. Pozwoli poznać historię tego miejsca i pracę, która została wykonana, żeby włączyć tereny pokopalniane w tkankę miasta w sposób, który w najlepszym stopniu odpowiadał na wyzwania, z którym mierzyły się Gliwice na początku XXI wieku.
Różnorodność stylów architektonicznych ul. Zwycięstwa i okolic – Ewa Pokorska – Ożóg, Miejska Konserwator Zabytków, Urząd Miejski w Gliwicach
Ulica Zwycięstwa w Gliwicach, wytyczona pod koniec XIX wieku , to miejsce szczególne dla naszego miasta. Jej wyjątkowość polega na doskonale zachowanych, zabytkowych kamienicach. Historyzujące fasady sąsiadują tu z purystycznym modernizmem, a dekoracje secesyjne harmonijnie współgrają z powojennym socrealizmem. Spacer tą ulicą pozwala prześledzić ewolucję stylów architektonicznych panujących od XIX wieku aż do czasów współczesnych. Oprócz zachwycających elewacji warto dostrzec również piękno dawnych detali kryjących się wewnątrz zabytkowych klatek schodowych.
Mieszkanie jako infrastruktura – Agata Twardoch Urbanistka Miasta, przedstawiciel TBS II
Wycieczka śladami najciekawszych miejskich realizacji mieszkaniowych – zarówno osiedli, jak i budynków stanowiących uzupełnienie miejskiej tkanki oraz towarzyszących im obiektów infrastrukturalnych, takich jak żłobek, przedszkole, czy parking wielopoziomowy.
Nieoczywiste przestrzenie publiczne – Składowisko Odpadów – przedstawiciel Przedsiębiorstwa Zagospodarowania Odpadów
Czy składowisko odpadów może być atrakcyjną i przyjazną przestrzenią rekreacyjną? W Gliwicach udawadniamy, że tak. Na trasie czekają: punkt widokowy pośród odpadów, interaktywna wystawa multimedialna, plac zabaw ze ścianką wspinaczkową oraz … owce kameruńskie pracujące jak niezawodne „eko – kosiarki”, pasieka. Do tego produkcja organicznego polepszacza glebowego. Z perspektywy urbanistycznej to świetne studium przypadku, jak odważny projekt i edukacja przyczyniają się do stworzenia wartościowej przestrzeni publicznej w najbardziej niespodziewanym miejscu (Centrum Edukacji Ekologicznej – laureat konkursu na Najlepszą Przestrzeń Publiczną Województwa Śląskiego w 2024r).
Rozwój sieci Placówek Wsparcia Dziennego oraz sieci Domów sąsiedzkich – wzorcowe realizacje – Agnieszka Paszta, dyrektorka Wydziału Zdrowia, Urząd Miejski w Gliwicach
Okazja do zobaczenia, jak w praktyce działa ciągle rozwijana sieć placówek wsparcia dziennego – miejsc dających dzieciom bezpieczną przestrzeń do rozwoju tam, gdzie rodzinne możliwości okazują się niewystarczające. Pokażemy również domy sąsiedzkie – miejsca, które integrują mieszkańców i wzmacniają lokalne społeczności.
Uprawa roślin egzotycznych w samym centrum miasta – Gliwicka Palmiarnia – Marek Bytnar, kierownik Palmiarni Miejskiej w Gliwicach
Czas na małą ucieczkę do tropików w samym środku miejskiej dżungli. Tym razem zapraszamy do Gliwickiej Palmiarni przy ul. Fredry 6, gdzie pod szklanym dachem kryją się tysiące egzotycznych okazów flory, w tym ponad 100 letnie palmy. Na żywo przeanalizujemy, jak XIX-wieczna oranżeria w Parku Chopina wyrosła na trzeci co do wielkości ogród botaniczno-akwarystyczny w Polsce. Przyjrzymy się sprytnemu godzeniu zabytkowej architektury z nowoczesnymi funkcjami publicznymi i zarządzaniem mikroklimatem w sercu górnośląskiej aglomeracji.
Niewidzialna infrastruktura, widoczny wpływ – Oczyszczalnia Ścieków – Aleksandra Zajączkowska, kierownik Centralnej Oczyszczalni Ścieków w Gliwicach, maksymalnie 25 osób.
Zapraszamy na wyjątkowy spacer po oczyszczalni ścieków w Gliwicach, podczas którego odkryjemy miejsce na co dzień niedostępne i przyjrzymy się jego funkcjonowaniu z zupełnie nowej perspektywy. To okazja, żeby zobaczyć, jak infrastruktura techniczna współtworzy miasto, jego krajobraz i codzienne życie mieszkańców.
Między pasem startowym a miastem – Lotnisko Gliwice, jako impuls dla nowych inwestycji i rozwoju miasta – przedstawiciel Górnośląskiego Akceleratora Przedsiębiorczości Rynkowej
Lotnisko to nie tylko pas startowy – to także przestrzeń, która napędza rozwój miasta. Podczas spaceru pokażemy, jak otoczenie „pasa startowego” zyskuje nowe funkcje, przyciąga inwestycje i staje się ważnym punktem na mapie nowoczesnych Gliwic.
Od pól i łąk do dobrze funkcjonującej strefy ekonomicznej – KSSE w Gliwicach – Jacek Bialik, wiceprezes Zarządu Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. kierujący Podstrefą Gliwicką
Podczas spaceru prześledzimy niezwykłą transformację terenu, który w ciągu 20 lat, z pól i łąk należących do Skarbu Państwa będącej we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych (dzisiejszy Krajowy Ośrodek Wspierania Rolnictwa) oraz w drugiej fazie rozwoju, do osób fizycznych, wyrósł na modelowy przykład nowoczesnego parku przemysłowego. To okazja do przyjrzenia się budowie infrastruktury technicznej i drogowej przyciągającej gigantów motoryzacyjnych, jak również inne znane firmy z różnych branż przemysłowych, ale także wyzwaniom związanym z budową tak dużej strefy gospodarczej w pionierskich czasach.
Przywrócenie Ruin spalonego Teatru Miastu – Kamil Iwanicki, silesianista, związany z Centrum Kultury Victoria w Gliwicach
Podczas spaceru prześledzimy niezwykłą transformację terenu, który w ciągu 20 lat, z pól i łąk należących do Skarbu Państwa będącej we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych (dzisiejszy Krajowy Ośrodek Wspierania Rolnictwa) oraz w drugiej fazie rozwoju, do osób fizycznych, wyrósł na modelowy przykład nowoczesnego parku przemysłowego. To okazja do przyjrzenia się budowie infrastruktury technicznej i drogowej przyciągającej gigantów motoryzacyjnych, jak również inne znane firmy z różnych branż przemysłowych, ale także wyzwaniom związanym z budową tak dużej strefy gospodarczej w pionierskich czasach.
14:45 – 15:15 | Oficjalne otwarcie VII Kongresu Urbanistyki Polskiej
15:15 – 18:00 | Sesja międzynarodowa: “Contemporary challenges in urbanism”
Moderator: Tomasz Majda
- Markus Hedorfer (Italy) – Secretary General ECTP-CEU, Honorary President ECTP-CEU, Past President ASSURB “Urbanism in European perspective”
- Catherine Vilquin (Belgium) – President European Council of Spatial Planners “Net Zero Land Take – New paradigm in European experience”
- Janet Askew (UK) – Przedstawiciel ECTP-CEU w Davos Baukultur Alliance, Honorary President ECTP-CEU, Past President RTPI “Radical adaptation to unforeseen land uses: a challenge for planners”
Climate change and rapid advances in technology require radical adaptation to land uses, which could not have been predicted. In the UK, the current regulatory planning system was brought into being in 1947, and since then, these completely unforeseen shifts have sometimes left planners and the law on the back foot. The result of this is that accommodating the new activities are not thought through; policy is lacking; impacts are not monitored; and communities revolt against change, even when it is essential for the modern era.
The climate crisis requires radical solutions. There is a need for a fast response to demands from big technology especially from impatient private sector stakeholders. Long-established practices are challenged, and politicians are often compromised. How quickly can we as planners respond to these changes? How can we plan in advance for them when change is so rapid that we could not possibly anticipate the changes needed? How can we include and persuade citizens of the necessity to adopt different habits and embrace the change?
Using examples of incorporating energy and climate mitigations, this talk will demonstrate how we can plan for them; and how the new technology’s demands for land and water can be managed. Maciej Nowak Zachodniopomorski Uniwersytet Techniczny, PAN “Adaptive planning – experiences from Central Europe“
20:00 | Uroczysta kolacja w Kopalni Guido w Zabrzu
Dzień II - 24 września
10:00 – 11:30 | Sesja plenarna „Systemy wartości w politykach publicznych”
- Paweł Jaworski – dyrektor Departamentu Strategii i Odporności Klimatycznej Ministerstwa Klimatu i Środowiska
„Odporność klimatyczna w dokumentach i przestrzeni” - Bolesław Stelmach, dyrektor Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki
„Znaczenie i miejsce kulturowego wymiaru przestrzeni publicznej w dyskusji o przyszłości” - Michał Krasucki – dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
„Ochrona Dóbr Kultury Współczesnej – utopia czy rzeczywistość?” - Piotr Żuber – radca generalny w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej
„Definicja rozwoju w nowych strategiach rozwoju” (tbc) - Biś Lisowski – Koordynator Zespołu doradczego ds. opracowania Polityki Architektonicznej Państwa, Przewodniczący Polskiej Rady Architektury
„Polityka Architektonicznej Państwa – wytrych czy deska ratunku?”
11:30 – 12:00 | Przerwa kawowa
12:00 – 14:00 | Debaty panelowe „Zwarte czy rozproszone?” (równoległe)
Mobilność ludzi wraz z technologiami wspomagającymi przemieszczanie się ludzi i towarów zawsze były wyznacznikiem kształtowania się struktur urbanistycznych i gęstości sieci osadniczej. Współczesne struktury osadnicze coraz trudniej jest dostosować do wysoce dynamicznych zmian technologicznych w sferze mobilności ludzi i przemieszczania towarów, wymiany informacji, nowych rytmów dobowych i miejsc dla wykonywanej koncepcyjnej pracy.
Normy społeczne i prawne nie nadążają za rewolucyjnymi zmianami. Od urbanistyki oczekuje się nie tylko działań adaptacyjnych wobec tych wyzwań, ale także działań antycypacyjnych. Antycypacyjne dostosowanie struktur środowiska zbudowanego jest obciążone mniejszymi kosztami społecznymi. Wyzwaniem czasów jest zintegrowanie nowoczesnych systemów mobilności szynowej, drogowej i systemami dynamicznie rozwijających się statków powietrznych istotnie wpływających na funkcjonowanie struktur zbudowanych szczególnie w trzecim wymiarze.
Paneliści, na tle zarysowanych trendów i projektu rozwojowego krajowej zintegrowanej sieci kolejowej oraz prezentacji wyzwań dla urbanistyki wobec dynamicznie rozwijających się technologii statków powietrznych (oraz i innych pojazdów autonomicznych), będą dyskutować o wyzwaniach przed jakim staje polska urbanistyka. W debacie spróbujemy odpowiedzieć na dwa kluczowe pytania. Jakie z tych antycypowanych wyzwań powinny wynikać rekomendacje dla praktyki projektowej a jakie dla wprowadzanych systemów regulujących sferę gospodarowania przestrzenią i w przestrzeni w nowych warunkach.
Moderator: prof. dr hab. Tadeusz Markowski
Prezentacje wprowadzające:
• dr Jarosław Kazimierczak „Czas spojrzeć w niebo: rozwój technologii BSP (Bezzałogowe Statki Powietrzne) jako impuls do (r)ewolucji planowania przestrzennego”.
• Port Polska „Zintegrowana Sieć Kolejowa”
Paneliści:
• dr Jarosław Kazimierczak – Best Horizons
• (tbc) – Port Polska
• dr Maciej Zathey – Dyrektor Instytutu Rozwoju Terytorialnego
• prof. dr hab. inż. arch. Krzysztof Gasidło – WAPŚ
Zapewnienie mieszkań dostępnych cenowo staje się jednym z największych wyzwań stojących przed współczesnymi miastami. Rosnące ceny nieruchomości, ograniczona podaż mieszkań oraz zmieniające się uwarunkowania społeczne, gospodarcze i demograficzne sprawiają, że polityka mieszkaniowa nie może być prowadzona w oderwaniu od polityki przestrzennej. To właśnie na styku tych dwóch obszarów rozstrzyga się dziś, czy miasta będą rozwijały się w sposób zrównoważony, dostępny i odporny na przyszłe wyzwania.
Proponowana sesja panelowa nawiązuje do trzech kluczowych dokumentów wyznaczających kierunki rozwoju mieszkalnictwa w Europie i Polsce:
Pierwszym z nich jest European Affordable Housing Plan (2025), który wskazuje, że poprawa dostępności cenowej mieszkań wymaga równoczesnego zwiększania podaży mieszkań, integracji polityki mieszkaniowej z planowaniem przestrzennym oraz realizacji czterech podstawowych celów: dostępności cenowej, zrównoważonego rozwoju, włączenia społecznego i odporności. Dokument podkreśla również znaczenie efektywnego wykorzystania istniejącej infrastruktury, cyfryzacji procesów inwestycyjnych oraz tworzenia wysokiej jakości środowiska zamieszkania.
Drugim punktem odniesienia jest Strategia mieszkaniowa państwa (2026), której nadrzędnym celem jest zwiększenie podaży mieszkań poprzez rozwój budownictwa społecznego, komunalnego i czynszowego, poprawę dostępności gruntów oraz uproszczenie procedur inwestycyjnych. Strategia wskazuje instrumenty finansowe i organizacyjne wspierające rozwój mieszkalnictwa, pozostawiając jednocześnie otwarte pytanie o przestrzenny model lokalizacji nowej zabudowy.
Trzecim filarem są nowe przepisy planowania przestrzennego, które zmieniają sposób kształtowania rozwoju mieszkaniowego w Polsce. Plan ogólny gminy, obowiązek bilansowania terenów mieszkaniowych oraz powiązanie rozwoju zabudowy z prognozami demograficznymi i dostępnością infrastruktury tworzą nowe ramy prowadzenia polityki przestrzennej. Reforma odchodzi od wyznaczania nadmiernych rezerw terenów budowlanych na rzecz racjonalnego gospodarowania przestrzenią oraz ograniczania rozpraszania zabudowy.
Wspólnym mianownikiem wszystkich trzech dokumentów jest przekonanie, że rozwój mieszkalnictwa powinien koncentrować się przede wszystkim na terenach już zurbanizowanych, dobrze obsłużonych transportem publicznym i infrastrukturą społeczną. Oznacza to pierwszeństwo dla dogęszczania istniejącej zabudowy, modernizacji i adaptacji istniejących zasobów mieszkaniowych, zagospodarowania terenów poprzemysłowych i innych obszarów wymagających przekształceń oraz wykorzystania rozwiązań opartych na przyrodzie w celu poprawy jakości środowiska zamieszkania i zwiększenia odporności miast na zmiany klimatu. Wszystkie te dokumenty wskazują wspólny kierunek zmian, jednak nie odpowiadają na zasadnicze pytanie: jak przełożyć te założenia na skuteczne rozwiązania planistyczne i lokalizacyjne, które pozwolą jednocześnie zwiększyć podaż mieszkań, poprawić ich dostępność cenową oraz zachować ład przestrzenny?
To właśnie poszukiwanie odpowiedzi na to pytanie będzie osią proponowanej debaty panelowej.
Organizatorzy: prof. dr inż. arch. Agata Twardoch – Urbanistka miasta Gliwice, dr hab. Bartosz Bartosiewicz, prof. Uniwersytetu Łódzkiego, Wiceprezes TUP
- dr inż. Dorota Bartosz, Dyrektorka ds. Zrównoważonego budownictwa, Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego PLGBC
- prof. dr inż. arch. Agata Twardoch – Urbanistka miasta Gliwice
- Aleksandra Krugły – Instytut Rozwoju Miast i Regionów
- (tbc)
Sala B: 13.30-14.00: „Miasto przyjazne dzieciom: od strategii do podwórka”
dr inż. arch. Helena Szewiola, Wydział Architektury Politechniki Śląskiej
14:00 – 15:00 | Przerwa obiadowa
15:00 – 16:30 | „Nowe modele”
Jak skutecznie wykorzystywać nowe instrumenty planistyczne i podejmować decyzje oparte na rzetelnych danych? Podczas sesji przedstawiona zostanie rola badań i analiz na wszystkich etapach procesu planowania przestrzennego – od diagnozy i prac przygotowawczych, przez opracowanie planów ogólnych, planów miejscowych i strategii rozwoju, po monitoring oraz ocenę efektów wdrożonych rozwiązań. Omówione zostaną badania dotyczące potrzeb społecznych, możliwości ekonomicznych, zapotrzebowania na nowe funkcje i zabudowę, a także sposoby przekładania wyników analiz na konkretne działania planistyczne. Zaprezentowane zostaną zarówno badania ilościowe, mierzące stopień realizacji celów, jak i jakościowe, pozwalające ocenić wartość podejmowanych działań oraz jakość projektowanej przestrzeni. Sesja pokaże, jak dzięki właściwie prowadzonym badaniom usprawniać procesy planistyczne, lepiej dostosowywać je do potrzeb i możliwości samorządów oraz skuteczniej zarządzać rozwojem przestrzeni. To spotkanie dla wszystkich, którzy chcą tworzyć planowanie przestrzenne bardziej świadome, efektywne i oparte na danych. Uczestnicy dowiedzą się, w jaki sposób wykorzystać badania do usprawnienia procesów planistycznych, lepszego dostosowania ich do potrzeb i możliwości samorządów lokalnych oraz skuteczniejszego zarządzania rozwojem przestrzeni. Dzięki praktycznemu podejściu sesja pokaże, jak nowe instrumenty planistyczne mogą stać się realnym wsparciem dla gmin w podejmowaniu decyzji i kształtowaniu przestrzeni.
- dr inż. arch. Anna Aneta Tomczak – Wiceprezes TUP, dyrektor ds. rozwoju Instytutu Architektury i Urbanistyki PŁ; Politechnika Łódzka
- dr hab. inż. arch. Krystyna Solarek – Kierownik Katedry Urbanistyki i Gospodarki Przestrzennej, Politechnika Warszawska
- dr inż. arch. Marceli Łasocha – Prezes TUP oddział w Krakowie, Dyrektor (z-ca) Wydziału Planowania Przestrzennego UM w Krakowie, Politechnika Krakowska
- dr inż. arch. Robert Warsza – Prezes TUP oddział w Łodzi, dyrektor Miejskiej Pracowni Urbanistyki w Łodzi w latach 2013-2021, Politechnika Łódzka
- Marta Gratkowska – Kierownik Biura Planowania Urzędu Miasta w Zakopanem
- dr Janusz Jeżak – Prezes Instytutu Ekonomiki Przestrzeni Sp.z.o.o.
16:20 – 16:45| Przerwa kawowa
16.45 – 18.00: Debaty panelowe „Miasto odporne”
Adaptacja miast do zmian klimatu wymaga zintegrowanego podejścia łączącego ograniczanie miejskich wysp ciepła, rozwój zielonej i błękitnej infrastruktury. Kluczowe jest jednoczesne przeciwdziałanie m.in. powodziom błyskawicznym oraz gwałtownym porywom wiatrów – głównie poprzez zwiększanie retencji oraz wzmacnianie odporności infrastrukturalnej. Równie istotne pozostaje zapewnienie sprawiedliwego dostępu do finansowania inwestycji oraz proporcjonalnego do wielkości jednostki samorządu terytorialnego wykorzystania narzędzi koncepcyjnych i wdrożeniowych, tak aby zarówno duże, jak i małe gminy mogły realizować skuteczne działania adaptacyjne. W rezultacie adaptacja miejska staje się procesem systemowym, łączącym planowanie przestrzenne, innowacje technologiczne i polityki wyrównujące szanse rozwojowe.
- Paweł Jaworski – dyrektor Departamentu Strategii i Odporności Klimatycznej Ministerstwa Klimatu i Środowiska,
- dr hab. Barbara Szulczewska – Instytut Rozwoju Miast i Regionów
- dr hab. Monika Wieczorek-Kosmala, prof. UE – Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach,
- dr Michał Lorbiecki – urbanista M. Chorzów,
- Hanna Kowińska – Rada TUP
Celem debaty jest próba zdefiniowania wyzwań, które przed współczesną urbanistyką ponownie stawiają zapomniane zagrożenia. Wydarzenia ostatniej dekady udowodniły bowiem, że mylili się wszyscy, którzy wieszczyli „koniec historii”, a wymagania współczesnego pola walki muszą wpłynąć na rozwiązania w planowaniu przestrzennym i projektowaniu urbanistycznym?
Czy zatem „urbanizm zmilitaryzowany” to nieuchronny, nowy styl życia w mieście w obliczu współczesnych zagrożeń? Jak rozumieć odporność przestrzeni miejskiej – czy jest ona możliwa bez odpowiedniego poziomu odporności społecznej?
Jak zrównoważyć potrzeby gotowości i odporności miast na sytuacje kryzysowe ze współczesnym stylem życia ich mieszkańców?
Doświadczenia wojen na Ukrainie i na Bliskim Wschodzie pokazały, że pozornie przestarzałe rozwiązania i metody okazują się nadspodziewanie skutecznie. Czy w tej sytuacji czeka nas „powrót do przeszłości” i w urbanistyce, tak aby wykorzystać zapomniane metody planowania do budowy miast odpornych?
Wprowadzone w 1938 r. rozporządzenie o przygotowaniu w czasie pokoju obrony przeciwlotniczej zapowiedziało rewolucję w sposobie budowy miast w Polsce. Czy dzisiejsze przepisy budowlane, ponownie determinowane wymaganiami ochrony ludności i bezpieczeństwa państwa, staną się zatem początkiem kolejnej rewolucji w urbanistyce?
Moderator: dr hab. inż. arch. Michał Domińczak
Paneliści:
- dr inż. arch. Tomasz Majda – Prezes TUP, Politechnika Warszawska
- gen. dyw. (rez.) mgr inż. Dariusz Ryczkowski – Wojskowa Akademia Techniczna
- gen. bryg. Mariusz Ochalski – Szef Zarządu Inżynierii Wojskowej Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych
- arch. Olgierd Dziekoński
- arch. Katarzyna Malinowska – Politechnika Warszawska
Dzień III - 25 września
9:00 – 10:00: Wręczenie nagród za najlepszą pracę dyplomową
10:00 – 12.00: Debaty panelowe: „Kompetencje i narzędzia urbanistyki regulacyjnej oraz operacyjnej”
Sala A: „Ścieżki i narzędzia transformacji przestrzeni miejskich w nowym systemie planowania”
Moderatorzy: Michał Ciesielski, Maciej Siekierski
Prezentacje wprowadzające:
- Maciej Siekierski, Przewodniczący Rady TUP i Wykładowca Politechniki Koszalińskiej: „Autorskie przykłady kształtowania przestrzeni śródmiejskich małego miasta z wykorzystaniem tradycyjnych (rzadko obecnie stosowanych) wzorców takich jak linie prowadzące, zatrzymujące, proporcje placu itp. Próba odpowiedzi (podczas debaty) na pytanie – jakie warunki trzeba spełnić, aby można było zastosować ww. tradycyjne wzorce, nie patrząc na PUM, czyli własność terenu gminna czy prywatna, minimalna wielkość obszaru planu itp.”
- Michał Ciesielski, Kierownik Sekcji Małych Miast TUP i Wykładowca Politechniki Wrocławskiej: „konstruowanie złożonych przedsięwzięć urbanistycznych w nowym systemie”.
- Marek Wróbel, dyrektor Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Poznaniu: Warsztat planistyczny od nowa
Dyskusja z uczestnikami Kongresu
Sala B: „Urbanistyka po nowemu; cyfrowe spojrzenie na planowanie przestrzenne”
Prowadzenie: Iwona Pylypenko Wilk – Dyrektor Wydziału Planowania Przestrzennego, Urząd Miejski w Gliwicach
Prezentacje wprowadzające:
- Anna Michalik, Dyrektor Departamentu Planowania Przestrzennego MRIT
- IRMiR tbc
- Agata Leraczyk: “Cyfrowa urbanistyka fundamentem nowoczesnego zarządzania przestrzenią? – czyli jakie możliwości daje technologia i co zrobić, żeby nie wpaść w pułapkę.”
- prof. dr hab. inż. Łukasz Damurski, kierownik Katedry Urbanistyki i Gospodarki Przestrzennej na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej: “Wirtualizacja usług miejskich jako problem planistyczny”
12:00 – 12.30: Przerwa kawowa – Sesja posterowa
12:30 – 14.00: Sesja zamykająca.
Prezentacje przez moderatorów i prowadzących wniosków z warsztatów i debat oraz dyskusja i przyjęcie Deklaracji kongresowej „Urbanistyka na rozdrożu”.
14:00 – 15.00: Obiad