Towarzystwo Urbanistów Polskich

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Artykuły i opinie > Europeizacja gospodarki przestrzennej w Polsce zarys propozycji założeń nowej ustawy - System planowania zagospodarowania przestrzennego

Europeizacja gospodarki przestrzennej w Polsce zarys propozycji założeń nowej ustawy - System planowania zagospodarowania przestrzennego

Email Drukuj PDF
Spis treści
Europeizacja gospodarki przestrzennej w Polsce zarys propozycji założeń nowej ustawy
Ustawy okresu transformacji
Krytyka Ustaw
Nowa Ustawa czy ...?
Antyeuropejskość dotychczasowych Ustaw
Podstawy gospodarek UE
Kierunki myślenia Komisji EU
Zarys założeń nowej Ustawy
Związki z towarzyszącymi ustawami
Planowanie zagospodarowania przestrzennego jako proces zintegrowany
Ciągłość procesu planowania/zagospodarowania
Materialne cele Ustawy
Planowość rozwoju przestrzennego osadnictwa
Uwzględnienie problematyki środowiska w planowaniu zagospodarowania
System planowania zagospodarowania przestrzennego
Hierarchiczność planów zagospodarowania przestrzennego
Przepisy (wskaźniki) urbanistyczne
Dopuszczalność wydawania decyzji w przypadku braku planu zagospodarowania
Udział obywateli w procesach planowania i zagospodarowania
Instrumenty realizacji planu
Nadzór urbanistyczny
Polityka terenowa
Ekonomiczne konsekwencje planów szczegółowych
Finansowanie podejmowanych przez gminę prac planistycznych
Baza informacyjna do sporządzania planów i monitoring ich realizacji
Popieranie rozwoju wiedzy i nauki
Potrzeby kadrowe
Edukacja społeczeństwa
Krytyczne warunki przygotowania projektu nowej Ustawy
Bibliografia
Wszystkie strony

System planowania zagospodarowania przestrzennego

Plany zagospodarowania przestrzennego nie są planami inwestycji, mającymi na celu doprowadzenie do realizacji danego zamierzenia na określony terenie, w określonym terminie, przy zachowaniu określonych kosztów i uzyskaniu założonych efektów. Plan zagospodarowania – i tak jest w całej Europie Zachodniej – jest dokumentem prawnym określającym miejsce, dopuszczalny rodzaj zamierzenia i ramy przestrzenne dla inwestycji (także działań bezinwestycyjnych) podejmowanych przez różnych aktorów. Ma on z założenia charakter przygotowujący w tym sensie, że stawia ofertę gminy dla inwestorów, przy jednoczesnym zapewnieniu uporządkowanego rozwoju gminy w zakresie rodzaju, miejsca czasu a także i formy (w planach szczegółowych). Plany zagospodarowania dotyczą zarówno terenów, na których istnieje lub jest zamierzona zabudowa (różnego rodzaju) oraz terenów niebudowlanych o różnym użytkowaniu i zagospodarowaniu. Zatwierdzone plany zagospodarowania mają moc wiążącą dla całej administracji publicznej oraz wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych (krajowych i zagranicznych), przy czym moc ta ma różny zasięg i konsekwencje w zależności od rodzaju planu.
System planów zagospodarowania powinien obejmować:

  • Plany rozwoju przestrzennego gmin lub większych fragmentów gminy
  • Plany szczegółowe
  • Plany zagospodarowania przestrzennego województw
  • Plany zespołów osadniczych o różnym zasięgu
  • Koncepcję przestrzennego zagospodarowania kraju (nawiązującą do różnych europejskich działań planistycznych i realizacyjnych)
  • Plany nieformalne (dopuszczalność stosowania planów pozaustawowych różnego typu).

Później wskazano główne elementy charakterystyki poszczególnych rodzajów planów.

Plan rozwoju przestrzennego gminy lub większych fragmentów gminy

Jest on deklaracją zamierzeń gminy/zespołu gmin w przybliżonym okresie czasu (15 – 20 lat). Nie jest on planem inwestycji mających zapewnione finansowanie, ani zobowiązaniem gminy do wykonania określonych inwestycji. Jest ustanawiany przez radę gminy jako akt władzy specjalnego rodzaju – oznajmienie woli. Jego głównym celem jest przedstawienie w ujęciu ogólnym (nie stanowienie, które jest funkcją planu szczegółowego) – wychodząc z zasady priorytetu dobra wspólnego – zamierzonego zagospodarowania całego obszaru niezależnie od własności nieruchomości oraz określenie podstaw do sterowania rozwojem zagospodarowania w pożądanym kierunku. Wyznacza on tereny skoncentrowanych inwestycji najbliższego okresu (np. 3 lat) kierując się możliwością gminy w zakresie przeprowadzenia reparcelacji (jeżeli konieczna), a zwłaszcza wybudowania przez gminę systemu dróg i uzbrojenia technicznego na wyznaczonych terenach. Plan ten stanowi podstawę do prowadzenia gospodarki terenami. Obowiązuje on wszystkie organizacje publiczne, zarówno państwowe (nie dotyczy wyższych szczebli systemu planowania przestrzennego), jaki i samorządowe i jednostki podejmujące planowanie w ich imieniu, a także organizacje, fundacje itp. prawa publicznego, we wszystkich tych przypadkach, gdy tworzone przez nie plany czy zamierzenia mają odwzorowanie w przestrzeni. Nie ma on natomiast żadnych skutków prawnych ani finansowych wobec osób trzecich. W związku z tym nie stanowi podstawy do zgłaszania roszczeń (odszkodowań, rekompensat itp.), wymierzania opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, zmiany ich opodatkowania itp., bowiem użytkowanie terenu nie ulega żadnej zmianie w wyniku uchwalenia tego planu. W stosunku do osób trzecich jest on jedynie informacją o zamierzeniach rady gminy wobec wszystkich terenów na obszarze objętym planem. Plan nie podlega zaskarżeniu do sądów.

Plan szczegółowy

Stanowi on bezpośrednią podstawę do podejmowania inwestycji (wszelkich nie tylko budowlanych) i bezinwestycyjnych zmian użytkowania i zagospodarowania terenu przewidzianego do aktywizacji (urbanizacji) przez gminę w najbliższym czasie zgodnie z planem rozwoju przestrzennego gminy. Jest on prawem miejscowym. Ustala on w sposób szczegółowy dopuszczalne użytkowanie terenu i konkretny sposób jego zagospodarowania, zasady tworzenia ładu przestrzennego itp. Odnosi się on do trzech wymiarów, ale nie określa w sposób bezpośredni architektury budowli. Jego istota polega na zdefiniowaniu sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości leżących na obszarze objętym planem i jest bezpośrednio obowiązujący wobec osób trzecich. Plan ten stanowi podstawę do przygotowania terenów pod zabudowę, na co składa się m.in. przeprowadzenie wtórnej parcelacji gruntów i regulacja granic, wywłaszczenia, budowa ulic i uzbrojenia technicznego itp. Warunkiem podjęcia decyzji o sporządzeniu planu szczegółowego jest zapewnienie przez gminę (finansowo i organizacyjnie) budowy przez niż ulic i uzbrojenia technicznego lub też spowodowanie przez gminę wykonania takich prac przez dewelopera na ściśle określonych w odpowiedniej formalnej umowie warunkach i terminach.

Plany zespołów osadniczych

Koordynacja rozwoju przestrzennego osadnictwa wymaga sporządzania planów o różnym zasięgu obejmujących obszar więcej niż jednej gminy. Dotyczy to zwłaszcza obszarów, na których występują silne związki funkcjonalno-przestrzenne (np. obszarów metropolitarnych), obszarów na których jest zamierzona realizacja strukturalnych inwestycji oddziałujących na zespół gmin, niektórych obszarów transgranicznych (euroregionów) itp. Związki takie mogą być tworzone dobrowolnie lub wprowadzane przymusowo decyzjami rządowymi. Ustawa powinna precyzować ramowo treść takich planów, formy instytucjonalne oraz procedury.

Plany zagospodarowania przestrzennego województw (regionalne)

Plany te ustalają strukturalne elementy zagospodarowania województwa oraz związków z sąsiadującymi województwami. Odnoszą się one do długiego okresu czasu, który nie musi być jednoznacznie wskazany. Nie ustalają one konkretnych granic ani sposobu zagospodarowania przestrzeni. Mają one charakter planów nadrzędnych, ponadlokalnych i integrujących. Nadrzędność oznacza pierwszeństwo wobec planów sporządzanych na poziomie gmin oraz wobec planów i zamierzeń resortowych. Ponadlokalność oznacza ustalenie ram dla planowania gminnego. Integracyjność oznacza uwzględnianie tych wszystkich zamierzeń, planów i działań podmiotów publicznych i prywatnych, których skutki znajdują odbicie w przestrzeni. Mają one walor obowiązywalności tylko w stosunku do władz publicznych i tylko w określonych elementach Ustalenia tych planów są „wrysowywane” do planów gmin, przy czym nie pociąga to za sobą żadnych skutków finansowych itp. tak długo, póki konkretne zamierzenie nie zacznie być realizowane na podstawie odpowiedniego planu szczegółowego.

Koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju

Powinna odnosić się do bardzo długiego okresu czasu (25 – 50 lat). Konieczne jest określenie jej charakteru. Może ona bowiem być jedynie ogólną informacją dla niższych szczebli planowania czy wielkich inwestorów, instrumentem koordynacji długofalowych zamierzeń/planów resortowych (w tym przypadku musi identyfikować sprzeczności i je rozwiązywać)lub też normatywnym modelem, co łączy się z posiadaniem ponadresortowej kompetencji decyzyjnej przez odpowiednie stale działające ciało rządowe. M.in. brak określenia jej charakteru sprawił, że nie jest ona czynnikiem branym pod uwagę w ustaleniach NPR 2007-13 ani w NSRR 2007-13 (jedynie śladowo w zawartych tam hasłach). Polityka taka może być ważnym instrumentem przyczyniającym się do zwiększenia spójności zagospodarowania państwa i Unii jako całości, zwłaszcza w takich dziedzinach jak systemy transportu, wielkoobszarowe ciągi ekologiczne, układy infrastruktury technicznej czy gospodarki wodnej. Ustawa powinna precyzować rolę tej koncepcji w zarządzaniu państwem i ew. niezbędną strukturę instytucjonalną i kompetencyjną.



 

Logowanie

Zalogowani użytkownicy uzyskują dostęp do nowych pozycji w menu i kalendarium, a członkowie TUP mają możliwość pisania artykułów na stronie