Towarzystwo Urbanistów Polskich

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Artykuły i opinie > Europeizacja gospodarki przestrzennej w Polsce zarys propozycji założeń nowej ustawy - Krytyczne warunki przygotowania projektu nowej Ustawy

Europeizacja gospodarki przestrzennej w Polsce zarys propozycji założeń nowej ustawy - Krytyczne warunki przygotowania projektu nowej Ustawy

Email Drukuj PDF
Spis treści
Europeizacja gospodarki przestrzennej w Polsce zarys propozycji założeń nowej ustawy
Ustawy okresu transformacji
Krytyka Ustaw
Nowa Ustawa czy ...?
Antyeuropejskość dotychczasowych Ustaw
Podstawy gospodarek UE
Kierunki myślenia Komisji EU
Zarys założeń nowej Ustawy
Związki z towarzyszącymi ustawami
Planowanie zagospodarowania przestrzennego jako proces zintegrowany
Ciągłość procesu planowania/zagospodarowania
Materialne cele Ustawy
Planowość rozwoju przestrzennego osadnictwa
Uwzględnienie problematyki środowiska w planowaniu zagospodarowania
System planowania zagospodarowania przestrzennego
Hierarchiczność planów zagospodarowania przestrzennego
Przepisy (wskaźniki) urbanistyczne
Dopuszczalność wydawania decyzji w przypadku braku planu zagospodarowania
Udział obywateli w procesach planowania i zagospodarowania
Instrumenty realizacji planu
Nadzór urbanistyczny
Polityka terenowa
Ekonomiczne konsekwencje planów szczegółowych
Finansowanie podejmowanych przez gminę prac planistycznych
Baza informacyjna do sporządzania planów i monitoring ich realizacji
Popieranie rozwoju wiedzy i nauki
Potrzeby kadrowe
Edukacja społeczeństwa
Krytyczne warunki przygotowania projektu nowej Ustawy
Bibliografia
Wszystkie strony
Krytyczne warunki przygotowania projektu nowej Ustawy

Prace nad projektami kolejnych wersji Ustaw były prowadzone przez ostatnie kilkanaście lat – w zmieniających się układach resortowych – przez praktycznie niewiele zmieniający się zespół fachowy wywodzący się ze środowiska architektonicznego, ostatnio zmajoryzowany przez organizacje lobbystyczne budowlane i deweloperskie. Powstające w tych warunkach kolejne projekty Ustaw charakteryzowały się następującymi głównymi cechami:

  • Pojmowaniem planowania i zagospodarowania przestrzennego głównie jako działalności projektowej typu architektonicznego i technicznego;
  • Absolutyzacją interesu właścicieli nieruchomości przy marginalizacji dobra wspólnego;
  • Korporacyjnym podejściem do zasadniczych treści Ustaw;
  • Pomijaniem (nieznajomością) rozwiązań stosowanych i efektywnie funkcjonujących w „starych” państwach Unii Europejskiej oraz ignorowaniem koncepcji, zaleceń, modeli i dyrektyw rozwijanych przez komisję Europejską i jej agendy oraz Radę Europy;
  • Niedostatecznym rozpoznaniem rzeczywistych problemów gospodarki przestrzennej i wynikających z nich niezbędnych treści Ustawy;
  • Ograniczeniem zakresu Ustawy do spraw proceduralnych i pominięcie w niej celów materialnych stosowanych procedur;
  • Tendencją do ograniczenia rozwiązań ustawowych do spraw zabudowy przy marginalizacji innych równie ważnych elementów zagospodarowania;
  • Niedostatecznym widzeniem systemowym i kompleksowym problematyki gospodarki przestrzennej i niejasnością podstaw analitycznych proponowanych projektów Ustaw.

Podjęcie prac nad projektem nowej Ustawy wymaga świadomości (chęci do uznania) wad dotychczasowych regulacji, odejścia od myślenia typu „my wiemy lepiej”, zainteresowania koncepcjami, politykami i praktyką europejską oraz zdolności do krytycznego spojrzenia na dotychczasowe własne pomysły, co nie jest rzeczą łatwą. Już teraz występują sygnały ze środowiska współautorów Ustawy 2003 sprzeciwiające się nawet zmianom nazw dokumentów planistycznych np. likwidacji określenia studium czy plan miejscowy – ta ostatnia nazwa została wprowadzona zresztą bez znajomości etymologii (zagranicznej) tego określenia. Słowem konieczna jest otwartość intelektualna, a nie „nieprzemakalność” i apriorystyczne stwierdzenia, że uwagi czy sugestie są niesłuszne.
Punktem wyjścia opracowania projektu nowej Ustawy powinno być przeprowadzenie solidnych prac w trzech dziedzinach wskazanych przeszło 10 lat temu przez TUP: rzeczowa ocena stanu gospodarki przestrzennej i określenie problemów występujących w Polsce; analiza istniejącego systemu legislacyjnego i organizacyjnego; przedstawienie rozwiązań ustawowych stosowanych i funkcjonujących w państwach Unii Europejskiej. To ostatnie powinno być rozszerzone o obszerne przedstawienie zaleceń, dyrektyw i polityk komisji Europejskiej w zakresie współcześnie rozumianego zagospodarowania przestrzennego (environment) i zintegrowanego rozwoju przestrzennego. Niezbędne jest równoległe przeprowadzenie analizy – sięgając do roku 1994 – kilkunastu dużych opracowań/ekspertyz krytycznych i kilkuset artykułów wskazujących na wady stosowanych w kraju rozwiązań oraz dokonanie przeglądu wyroków NSA. Wszystko to oznacza w praktyce, że Zespół opracowujący projekt nowej Ustawy powinien oderwać się od dotychczasowego podejścia zdominowanego myśleniem w kategoriach projektowania architektonicznego.
Jak wynika z powyższego skrótowego przeglądu, zakres niezbędnych prac nad projektem nowej Ustawy jest duży. Powinny one być rozpoczęte natychmiast przez specjalnie powołany do tego Zespół. Można wątpić, czy zadania te może wykonać dotychczasowy zespół działający w ramach resortu, tak z uwagi na jego zaabsorbowanie bieżącymi działaniami i rozległość niezbędnych prac, jak i ze względu na zrozumiałe trudności w oderwaniu się od dotychczasowych poglądów i rutyn działania. Ta druga sprawa może także ograniczać jego przydatność jako sekretariatu powołanego nowego Zespołu. Zespół opracowujący projekt nowej Ustawy powinien korzystać z współpracy specjalistów reprezentujących co najmniej trzy komplementarne resorty: Środowiska, Kultury i Rozwoju Regionalnego, wykorzystywać wiedzę i doświadczenie praktyków (różnych zawodów) działających w dziedzinie gospodarki przestrzennej oraz być bieżąco wspierany przez GKUA. Nową ustawę przywracającą Polskę Europie należy opracować i wprowadzić w życie możliwie szybko, bowiem każdy dzień działania dotychczasowych regulacji przynosi dalsze, w praktyce nieodwracalne zniszczenia polskiej przestrzeni.

NON PROGREDI EST REGREDI

Stuttgart, w lutym 2007 roku

 



 

Logowanie

Zalogowani użytkownicy uzyskują dostęp do nowych pozycji w menu i kalendarium, a członkowie TUP mają możliwość pisania artykułów na stronie